Ürün yola çıkmadan, para el değiştirmeden
Ticarette pahalı hatalar genellikle ilk işte yapılır. Yeni bir alıcı iyi fiyat ve vade ister, kartvizitinde düzgün bir adres vardır. Sezon öncesi bir acente büyük bir anlaşma önerip kapora bekler; bir tedarikçi piyasanın altında fiyat verir ama peşinat şartı koyar. Telefonda her şey yolundadır; ama karşınızdaki firmanın gerçekten var olup olmadığını, gösterdiği adreste iş yürütüp yürütmediğini bilmezsiniz.
Ortak ve firma doğrulama bu soruya sahadan cevap verir. Karşı tarafın gösterdiği adrese gidilir, orada gerçek bir faaliyet olup olmadığına bakılır, firmanın internetteki izleri taranır. Sonuç fotoğraflı ve tarihli bir kayıttır; plan, bu kaydın ilk sevkiyattan ya da ilk ödemeden önce elinize geçmesine göre kurulur.
Antalya ticaretinin dikkat isteyen anları
Sera ve bahçe ürününde yeni alıcı
Antalya'nın batı ve doğu kıyısında tarım, turizmden bağımsız kendi takvimiyle işleyen bir ticarettir. Kumluca'da seracılık ilçenin başlıca geçim kaynağıdır, portakal bahçeleri de yaygındır. Finike'de örtü altı sebze ile narenciye, başta portakal olmak üzere mandalina ve limon öne çıkar. Doğuda Gazipaşa'da seralarda güz ve bahar olmak üzere yılda iki sezon üretim yapılır, muz yetiştiriciliği de yaygındır. Manavgat'ta portakal, domates, biber ve muz başlıca ürünler arasındadır; Alanya'da ise bir meyve-sebze hali vardır.
Üretici için en riskli an, ürünü daha önce çalışmadığı bir alıcıya vadeyle teslim ettiği andır. Alıcının gösterdiği depo, komisyoncu yeri ya da hal adresi gerçekten faal mi, araçlar giriyor mu, tabelada söylenen ad mı yazıyor; bunlar sahada görülür. Konuyu üretici gözüyle sera ve narenciye ticaretinde alıcı doğrulama yazısında ayrıca anlattık.
Temsili örnek: Kumluca'da domates üreten bir aile, daha önce çalışmadığı bir komisyoncudan iyi bir fiyat ve on beş günlük vade teklifi alır. Komisyoncu, Antalya merkezde bir depo adresi verir. Dedektif ekibi adrese iki farklı saatte gider: kapıda başka bir firmanın tabelası vardır, depo boştur, yükleme hareketi görülmez. Fotoğraflı ara bilgiyle aile ilk sevkiyatı peşin ödeme şartına bağlar.
Turizm sezonunda acente, transfer ve tur ortakları
Kıyıdaki otel, pansiyon ve kiralık konut işletmeleri sezon öncesinde acenteler, transfer firmaları ve tur organizatörleriyle anlaşma yapar. Otel sahibi yeni acentenin gerçekten bir ofisi, aracı ve çalışanı olup olmadığını merak eder. Soru ters yönde de sorulur: acente, oda sattığı küçük pansiyonun kapısının açık olup olmadığını görmek ister.
Yapı, mobilya ve malzeme tedarikçileri
ALTSO'ya göre Alanya'da sanayi küçük ölçeklidir: gıda, yapı malzemesi, mermer, mobilya, alüminyum ve PVC doğrama gibi işletmeler öne çıkar; ekonomi inşaat ve emlakla da iç içedir. Merkezde benzer atölyeler Akdeniz ve Yeşil Antalya sanayi sitelerinde, daha büyük üreticiler Döşemealtı sınırındaki Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde bulunur. Peşinat isteyen bir tedarikçinin gösterdiği atölyede gerçekten üretim olup olmadığı, yoksa yalnız bir tabeladan mı ibaret olduğu, para gönderilmeden önce sokaktan görülebilir.
Adreste neye bakılır
Yerinde kontrolün özü, "burada gerçekten iş var mı" sorusudur. Bunu cevaplamak için şunlara bakılır:
- Tabela ve görünürlük: Firma adı binada, kapıda ya da depoda yazıyor mu? Söylenen ad ile tabeladaki ad aynı mı?
- Hareket: Çalışma saatlerinde kapı açık mı, çalışan, müşteri ya da araç girip çıkıyor mu?
- Faaliyetin türü: Depo diye gösterilen yerde gerçekten ürün, araç, yükleme izi var mı; ofis diye gösterilen yer bir dairenin kapısı mı, yoksa sanal bir adres mi?
- Süreklilik: Farklı bir gün ve saatte tekrar bakıldığında aynı tablo görülüyor mu?
Kontrolün tamamı firmanın dışından, sokaktan yapılır ve karşı tarafın araştırıldığını fark etmemesine özen gösterilir.
Açık kaynaklarda firmanın izi
Sahadaki gözlem masa başı bir taramayla tamamlanır. Firmanın internet sitesinin ne zamandan beri yayında olduğuna, verdiği adres ve telefonun başka firma adlarıyla kullanılıp kullanılmadığına, sosyal medya hesaplarının yaşına ve müşteri yorumlarında tekrar eden şikâyetlere bakılır. Adı ticaret sicili gazetesindeki ilanlar gibi kamuya açık yayınlarda geçiyorsa bu da rapora eklenir.
Tarama herkese açık kaynaklarla yürür. İnternetteki izlerin daha ayrıntılı bir incelemesi gerekiyorsa dijital iz araştırması sayfasına bakabilirsiniz.
Ortaklıkta ortaya çıkan şüphe
Bazen soru yeni bir firma hakkında değil, yıllardır birlikte çalıştığınız ortağınız hakkındadır. Ortağın şirket dışında rakip bir işletme kurduğundan, ortaklığın müşterilerini başka bir adrese yönlendirdiğinden ya da gösterdiği şubenin aslında çalışmadığından şüphelenebilirsiniz. Gözlem bu durumda ortaklığı doğrudan ilgilendiren soruyla sınırlı tutulur: hangi adrese, hangi saatlerde, kimlerle gidildiği. Ortağınızın iş dışındaki hayatı konu edilmez.
Bir çalışanınızın rakibe bilgi ya da müşteri taşıdığından şüpheleniyorsanız, bu konuyu çalışan doğrulama sayfasında anlattık.
Süreç dört adımda
Önce ön görüşmede karşı tarafın size verdiği adresleri, kartviziti, teklif yazısını ve ödeme takvimini konuşuruz. Ardından hangi adrese hangi gün ve saatte bakılacağını, açık kaynak taramasının neleri kapsayacağını ve toplam bedeli yazılı bir planla iletiriz; onayınız olmadan sahaya çıkılmaz. Saha ve tarama sürerken ciddi bir uyumsuzluk görülürse rapor beklenmeden size kısa bir ara bilgi verilir. Son adımda fotoğraflı, sade rapor teslim edilir. Bu çalışmadaki dedektif desteği, karşı tarafla görüşmelerinizi bozmadan arka planda yürür.
Teslim edilen rapor ve bedel
Teslimde önünüze konanlar: kontrol edilen her adres için tarih ve saatli dış cephe, tabela ve hareket fotoğrafları; açık kaynaklarda görülenlerin derli toplu özeti; sahada görülenlerin ve görülemeyenlerin açıkça yazıldığı sade bir rapor. Rapor, "bu firmayla çalışın" ya da "çalışmayın" demez; kararınızı verebileceğiniz gözlemleri düzenli biçimde önünüze koyar.
Bedeli kontrol edilecek firma ve adres sayısı, adreslerin bulunduğu ilçeler, açık kaynak taramasının genişliği ve tekrar ziyaret gerekip gerekmediği belirler. Batıda Kumluca–Finike hattı ile doğuda Alanya–Gazipaşa hattındaki adresler aynı plana girerse iki ayrı yol günü hesaplanır. Ayrıntılar ücretler yazısında.
İlk sevkiyattan önce bir adım
Elinizde yeni bir alıcının, acentenin ya da tedarikçinin kartviziti, teklif yazısı veya fatura taslağı varsa, onu telefonla ya da WhatsApp'tan bize iletin. Hangi adreslerin gösterildiğini, ödeme ve teslim takviminin ne olduğunu konuşalım. Antalya Dedektif ekibi o adreslere bakar; malı yola çıkarmadan ya da parayı göndermeden önce karşınızdaki firmanın kapısını, tabelasını ve gün içindeki hareketini fotoğraflarıyla görmüş olursunuz. Vade tarihi yakınsa ilk mesajınıza onu da yazın.
Ortak ve firma doğrulama: ilçeler
Antalya'nın bütün ilçelerinde çalışıyoruz; ilçe sayfalarında o bölgeye özgü saha ayrıntıları var.
- Akseki
- Aksu
- Alanya
- Demre
- Döşemealtı
- Elmalı
- Finike
- Gazipaşa
- Gündoğmuş
- İbradı
- Kaş
- Kemer
- Kepez
- Konyaaltı
- Korkuteli
- Kumluca
- Manavgat
- Muratpaşa
- Serik
Sık sorulan sorular
Firmanın borcunu ya da vergi durumunu öğrenebilir misiniz?
Hayır. Banka, vergi ya da icra kaydı gibi kurum kayıtlarını sorgulamayız. Bunlar için karşı taraftan belge istemek ya da resmî kanalları kullanmak gerekir. Bizim yaptığımız, firmanın gösterdiği adreste gerçek bir faaliyet olup olmadığını sahada görmek ve internetteki izini taramaktır. Bu ikisi, belgelerin göstermediği gündelik tabloyu tamamlar.
Doğrulama ne kadar sürer?
Tek bir adresin yerinde kontrolü ve açık kaynak taraması kısa bir çalışmadır. Depo, hal yeri ya da şantiye gibi faaliyetin belli saatlerde görüldüğü yerlerde farklı saatlerde ikinci bir ziyaret gerekebilir. Firma birden fazla ilçede ya da il dışında adres gösteriyorsa plan genişler. Kaç gün çalışılacağı işe başlamadan bellidir.
Karşı firma araştırıldığını anlar mı?
Anlamaması için çalışırız. Firmayı aramayız, çalışanlarına ya da komşu işletmelere soru sormayız, müşteri gibi davranarak içeri girmeyiz. Gözlem, adresin dışından ve herkesin görebileceği yerden yapılır. Görüşmeleriniz sürerken araştırmanın karşı tarafa yansımaması için temas noktası bırakılmaz. Ara bilgiler de yalnız sizin belirlediğiniz kişiye iletilir; şirketinizin ortak hatlarına ya da e-postalarına bilgi gönderilmez.
İl dışındaki bir alıcıyı da kontrol edebilir misiniz?
Antalya'daki sevkiyat ya da teslim noktası, alıcının Antalya'daki temsilcisi ya da deposu gibi ayaklar sahada kontrol edilebilir. Alıcının merkezi başka bir ildeyse, oradaki adres için nasıl bir yol izlenebileceğini ön görüşmede ayrıca konuşuruz. Alıcının size verdiği adreslerin listesi, hangisinin sahada bakılabilir olduğunu ilk konuşmada ayırmamıza yeter.
Ücret neye göre belirlenir?
Kontrol edilecek firma ve adres sayısı, adreslerin bulunduğu ilçeler, açık kaynak taramasının genişliği ve farklı saatlerde tekrar ziyaret gerekip gerekmediği bedeli belirler. Kumluca'daki bir sevkiyat noktası ile Alanya'daki bir acente ofisi farklı yol planı ister. Ek ziyaret gerekirse önce size sorulur.
Mevcut ortağım hakkında şüphem var, bu da bu çalışmaya girer mi?
Evet. Ortağınızın şirket dışında rakip bir işletmeyle çalışıp çalışmadığı, ortaklığa ait müşterilerle başka bir adreste buluşup buluşmadığı, gösterdiği depo ya da şubede gerçekten iş olup olmadığı açık alanda gözlenebilir. Ortağınızın iş dışı yaşamı konu edilmez; yalnız ortaklığı ilgilendiren soruya bakılır.